सिरहा ।  जनकपुरबाट चुनावी यात्रा सुरु गर्दै प्रधानमन्त्रीका उम्मेदवारका रूपमा प्रस्तुत भएका काठमाडौं महानगरका पूर्वमेयर बालेन्द्र (बालेन) शाहले मधेशमा नयाँ प्रकारको उत्साह पैदा गरेका छन्। मधेशी भाषामा सम्बोधन र मधेश आन्दोलनका शहीदप्रति सम्मान प्रकट गरेपछि “मधेशी छोरा प्रधानमन्त्री” भन्ने भावनाले विशेषगरी युवा मतदातामा ऊर्जा थपिएको देखिन्छ।

शहरी क्षेत्र, इन्टरनेट पहुँच भएका परिवार र वैदेशिक रोजगारीसँग जोडिएका घरधुरीमा बालेनप्रति आकर्षण उल्लेख्य रूपमा बढेको स्थानीय विश्लेषण छ। कतिपयले यसलाई विगतका राजनीतिक लहरहरूसँग तुलना गर्दै अझ व्यापक उत्साहको रूपमा व्याख्या गरिरहेका छन्। तर यो माहोललाई मतमा बदल्न भने सहज छैन।

विगत कमजोर, यसपटक अपेक्षा ठूलो

अघिल्लो प्रतिनिधिसभा निर्वाचनमा मधेश प्रदेश रास्वपाका लागि कमजोर थियो। प्रत्यक्षतर्फ कुनै सिट नजितेको पार्टी समानुपातिकतर्फ पनि पछाडि थियो। यसपटक भने बालेनलाई अगाडि सारेर सबै क्षेत्रमा उम्मेदवार उतारिएकाले परिणाम सुधार हुने आशा गरिएको छ।

उम्मेदवार छनोटमै प्रश्न

तर टिकट वितरणले नयाँ बहस जन्माएको छ। विभिन्न दलबाट आएका, अघिल्ला चुनावमा पराजित भएका वा स्वतन्त्र पृष्ठभूमिबाट आएका अनुहारहरूको संख्या धेरै छ। केही उम्मेदवारको विगतलाई लिएर नैतिकता र नयाँपनको दाबी कत्तिको मेल खान्छ भन्ने प्रश्न उठाइएको छ।

चुनावैपिच्छे दल बदल्दै आएका नेताहरूलाई प्राथमिकता दिएको आरोप विपक्षीले गरिरहेका छन्। जेनजी आन्दोलनका मुख्य मुद्दासँग कतिपय उम्मेदवारको पारिवारिक वा राजनीतिक इतिहास बाझिएको टिप्पणी पनि भइरहेको छ।

लहर टिकाउने चिन्ता

राजनीतिमा देखिने प्रारम्भिक भीड र आकर्षण मतदानसम्म उस्तै रहन्छ भन्ने निश्चित हुँदैन। मधेशमा अन्य दलले पूर्ण रूपमा चुनावी अभियान नचलाइसकेको अवस्थामा अहिले देखिएको माहोल अन्तिम दिनसम्म कायम राख्नु बालेनका लागि चुनौती हुनेछ।

बुथसम्म पुर्‍याउने संरचना

कांग्रेस, एमाले र जसपाजस्ता दलहरूको गाउँ–टोलसम्म संगठन छ। रास्वपाको संरचना भने धेरै ठाउँमा प्रारम्भिक अवस्थामै छ। मतदाता समर्थक भए पनि मतदानको दिन बुथ व्यवस्थापन, परिचालन र मत संरक्षणका लागि आवश्यक जनशक्ति अभाव हुन सक्ने आकलन गरिन्छ।

पुराना कार्यकर्ता असन्तुष्ट

२०७९ मा पार्टीका लागि लडेका धेरै उम्मेदवारलाई दोहोर्‍याइएको छैन। टिकट नपाएकाहरू र अनलाइन फारम भरेर अपेक्षा गरेका समूहबीच असन्तुष्टि देखिएको छ। यसले अभियानमा कति असर पार्छ भन्ने प्रश्न उठेको छ।

एजेन्डा अझै पर्खाइमा

मधेश आन्दोलन, संघीयता र पहिचानप्रति सम्मानजनक सन्देश दिए पनि कृषि, रोजगार, शिक्षा, वैदेशिक श्रमजस्ता दैनिक सरोकारका विषयमा स्पष्ट योजना सार्वजनिक हुन बाँकी छ। मतदाताले ठोस धारणा खोजिरहेका छन्।

जातीय सन्तुलनको बहस

उम्मेदवारको सामाजिक संरचनाले पनि चर्चा पाएको छ। केही प्रभावशाली समुदायको प्रतिनिधित्व कम रहेको टिप्पणी भइरहेका छन्। चुनाव नजिकिँदै जाँदा यही विषयलाई लिएर ध्रुवीकरण बढ्न सक्ने अनुमान राजनीतिक वृत्तमा छ।

यसरी मधेशमा बालेनप्रति देखिएको आकर्षण वास्तविक हो, तर त्यसलाई परिणाममा बदल्न संगठन विस्तार, असन्तुष्ट व्यवस्थापन र स्पष्ट नीतिगत सन्देश अनिवार्य देखिन्छ। अन्ततः लहरभन्दा निर्णायक मतपेटिकै हुनेछ।